Ο ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ ΘΑΥΜΑΣΕ ΣΤΟ ΜΕΝΙΔΙ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ… DRONES ΠΟΥ ΚΑΘΕ ΧΟΜΠΙΣΤΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΕΝΑ ΚΛΙΚ.

 Ο  Νίκος Δένδιας κοιτούσε με σοβαρό ύφος ένα drone στις Αχαρνές. Δίπλα του ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, ο Αρχηγός ΓΕΣ, στρατηγοί, αξιωματικοί, παραλλαγές, δίχτυα σκίασης, κάμερες. Η σκηνοθεσία ήταν άψογη. Η ρητορική εντυπωσιακή. Τα λόγια μεγάλα. «Νέα εποχή», «Ατζέντα 2030», «εγχώρια παραγωγή», «ανεξαρτησία από ξένους προμηθευτές». Κανείς δεν ρώτησε τίποτα. Κανείς δεν κοίταξε προσεκτικά.  Το drone που κρατούσε ο υπουργός πωλείται στο internet για 150 ευρώ!

Μια απλή σύγκριση εικόνας μεταξύ του drone που παρουσίασε ο  Δένδιας στο 306 Εργοστάσιο Βάσης Τηλεπικοινωνιών και του εμπορικού μοντέλου iFlight AOS HS5 αποκαλύπτει αυτό που η κυβέρνηση προσπάθησε να κρύψει πίσω από πομπώδεις ανακοινώσεις, πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Το ίδιο αεροδυναμικό περίβλημα. Η ίδια χαρακτηριστική διάταξη. Τα ίδια αεροδυναμικά spinners στους κινητήρες. Τα ίδια ουραία πτερύγια. Δεν μοιάζει, είναι.

Το iFlight AOS HS5 είναι ένα κινεζικό frame kit, δηλαδή ο σκελετός ενός FPV racing drone, που σχεδιάστηκε στο Σενζέν της Κίνας και πωλείται ελεύθερα σε κάθε γωνιά του διαδικτύου. Στο ευρωπαϊκό κατάστημα της iFlight η τιμή είναι 148 ευρώ. Στο Banggood, ένα κινεζικό e-shop σαν αυτά που ψωνίζουν φοιτητές θήκες κινητών, κοστίζει 153 δολάρια. Ένα πλήρες drone βασισμένο σε αυτό το frame, με κινητήρες, ηλεκτρονικά, κάμερα και μπαταρία, κατασκευάζεται με 400 έως 700 ευρώ από οποιονδήποτε διαθέτει ένα κολλητήρι και λίγη υπομονή.

Και πώς μαθαίνει κανείς να το φτιάξει; Από το YouTube. Ο Αμερικανός Joshua Bardwell, ένας δημοφιλής FPV YouTuber με 421.000 συνδρομητές, δημοσίευσε βίντεο-tutorial κατασκευής ακριβώς αυτού του μοντέλου. Ο τίτλος; «I built a 200 MPH drone. You can too.», «Έφτιαξα ένα drone 320 χλμ/ώρα. Μπορείς κι εσύ.» Ένα βίντεο μίας ώρας, γυρισμένο από ένα δωμάτιο, χωρίς στρατηγούς, χωρίς εργοστάσια, χωρίς εθνικές στρατηγικές. Και το αποτέλεσμα είναι πανομοιότυπο με αυτό που ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας παρουσίασε ως κορωνίδα αμυντικής καινοτομίας.

Ο Δένδιας είχε το θράσος να δηλώσει, ενώ κρατούσε στα χέρια του ένα κινεζικό εμπορικό frame, ότι αυτό γίνεται «ώστε να μην είμαστε στο έλεος ξένων προμηθευτών» και «να μη χρειάζεται μόνο να προμηθευόμαστε από ξένα ράφια και να δαπανάμε έτσι το υστέρημα του Έλληνα φορολογούμενου στο εξωτερικό». Η δήλωση αυτή είναι προσβλητική. Προσβλητική για τη νοημοσύνη των πολιτών. Προσβλητική για τους στρατιωτικούς που πιθανώς κάνουν ό,τι μπορούν με τα μέσα που τους δίνονται. Και προσβλητική για τη χώρα, η οποία αντιμετωπίζει πραγματικές απειλές και χρειάζεται πραγματικές λύσεις, όχι PR events.

Γιατί τι ακριβώς είναι «εγχώριο» σε αυτά τα drones; Ο σκελετός είναι κινεζικός. Οι κινητήρες; Κινεζικοί. Τα ηλεκτρονικά; Κινεζικοί ελεγκτές πτήσης, κινεζικοί ESC, κινεζικά συστήματα μετάδοσης εικόνας. Η κάμερα; DJI, κινεζική. Η μπαταρία; Κινεζική. Ελληνικό είναι μόνο το χέρι που βίδωσε τα εξαρτήματα μεταξύ τους. Αν αυτό ονομάζεται «εγχώρια παραγωγή», τότε κάθε Έλληνας που συναρμολογεί έπιπλα IKEA κάνει «εγχώρια παραγωγή επίπλων».

Η αλήθεια που κρύβεται πίσω από τα μεγάλα λόγια είναι ότι ο Δένδιας δεν απελευθέρωσε τη χώρα «από το έλεος ξένων προμηθευτών». Απλώς άλλαξε τον ξένο προμηθευτή από δυτικές αμυντικές εταιρείες σε κινεζικά e-shops. Και αυτό δεν είναι μόνο ντροπιαστικό, είναι στρατηγικά επικίνδυνο, γιατί η Κίνα μπορεί ανά πάσα στιγμή να περιορίσει ή να απαγορεύσει τις εξαγωγές εξαρτημάτων drone, όπως ακριβώς έχει ήδη κάνει με εξαρτήματα που κατευθύνονταν στο ουκρανικό μέτωπο.

Ο  Δένδιας ανακοίνωσε περήφανα ότι η παραγωγική δυνατότητα τετραπλασιάστηκε, από 1.000 σε 4.000 drones ετησίως. Η δήλωση αυτή, στο πλαίσιο του σύγχρονου πεδίου μάχης κατ’ουσίαν είναι μια ομολογία αποτυχίας.

Η Ουκρανία αναπτύσσει περίπου 9.000 drones ημερησίως κατά ρωσικών δυνάμεων. Ημερησίως. Η ετήσια «παραγωγή» της Ελλάδας δεν αρκεί ούτε για μισή ημέρα ουκρανικού μετώπου. Η Ουκρανία χάνει μέχρι 10.000 drones τον μήνα, τα αντιμετωπίζει ως αναλώσιμα σαν χειροβομβίδες, και συνεχίζει ακάθεκτη. Η ετήσια παραγωγή της υπερβαίνει τα 4 εκατομμύρια μονάδες . Ο Δένδιας μιλάει για 4.000. Η αναλογία είναι ένα προς χίλια.

Και ο ίδιος ο Δένδιας αναγνωρίζει εμμέσως την απειλή, λέγοντας ότι η Τουρκία «έχει άνω του ενός εκατομμυρίου drones έτοιμα» . Ένα εκατομμύριο εναντίον τεσσάρων χιλιάδων. Αναλογία 250 προς 1. Και ο υπουργός αυτό το παρουσιάζει ως «μεγάλη πρόοδο». 

Θα μπορούσε κάποιος να αντιτάξει ότι και η Ουκρανία ξεκίνησε ακριβώς έτσι, εθελοντές και ιδιώτες που συναρμολογούσαν εμπορικά εξαρτήματα σε υπόγεια και γκαράζ. Σωστό. Η τεράστια διαφορά είναι στο ότι η Ουκρανία αντιμετώπισε αυτή τη φάση ως αφετηρία. Η Ελλάδα τη έχει ως επίτευγμα.

Η Ουκρανία έχει ήδη προχωρήσει σε εγχώρια παραγωγή εξαρτημάτων, από σκελετούς drone μέχρι ηλεκτρικούς κινητήρες και πλακέτες τυπωμένων κυκλωμάτων, αναγνωρίζοντας ότι η εξάρτηση από κινεζικά εξαρτήματα αποτελεί ευπάθεια εθνικής ασφάλειας. Εταιρείες όπως η Vyriy έχουν πετύχει 100% εγχώρια προέλευση εξαρτημάτων. Αυτό σημαίνει πραγματική εγχώρια παραγωγή, όχι βίδωμα κινεζικών κιτ σε στρατόπεδα.

Ακόμη χειρότερα, η Ουκρανία έκανε αυτή τη μετάβαση υπό καθεστώς πραγματικού πολέμου, υπό βομβαρδισμούς, με κατεστραμμένες υποδομές. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ειρηνική περίοδο, με πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια και αμυντικά προγράμματα, και αυτό που παρουσιάζει ως «τεχνολογικό άλμα» είναι η συναρμολόγηση κινεζικών FPV frame kits που ένας 16χρονος YouTuber φτιάχνει στο δωμάτιό του.

Ένα πλήρες FPV drone βασισμένο στο AOS HS5 μπορεί να κατασκευαστεί με κόστος υλικών κάτω των 500 ευρώ. Στην Ουκρανία το μέσο κόστος ανά μονάδα, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας, κυμαίνεται μεταξύ 200 και 500 δολαρίων. Πόσο πληρώνει ο Έλληνας φορολογούμενος για 4.000 τέτοια drones; Ο κ. Δένδιας δεν το αποκαλύπτει. Το ΥΠΕΘΑ δεν δημοσιοποιεί κόστος ανά μονάδα, συνολικό προϋπολογισμό, συμβάσεις προμήθειας εξαρτημάτων, ή κριτήρια αξιολόγησης.

Η ελάχιστη υποχρέωση είναι η πλήρης διαφάνεια. Πόσο κοστίζει κάθε drone; Ποια εταιρεία προμηθεύει τα εξαρτήματα; Σε ποια τιμή; Μέσω ποιας διαδικασίας; Αν η απάντηση είναι ότι κάθε drone κοστίζει 500 ευρώ σε υλικά, τότε 4.000 drones σημαίνουν 2 εκατομμύρια ευρώ, ένα ποσό ασήμαντο για τον αμυντικό προϋπολογισμό. Αν κοστίζουν σημαντικά περισσότερο, τότε κάποιος βάζει στην τσέπη τη διαφορά.

Η iFlight διαφημίζει το AOS HS5 ως «incredibly easy and user-friendly FPV frame to build»  σχεδιασμένο ώστε να είναι όσο πιο εύκολο γίνεται για αρχάριους χομπίστες. Και η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει τη συναρμολόγηση αυτού του frame ως «αμυντική καινοτομία» και «ουσιαστικό βήμα μετάβασης στη Νέα Εποχή».

Ακόμη και τα πιο ευγενικά σχόλια αναλυτών σημειώνουν ότι το στοίχημα είναι «η συνέπεια στη χρηματοδότηση, η στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό και η διασύνδεση με την ιδιωτική αμυντική βιομηχανία, ώστε η Νέα Εποχή να μην μείνει σε επίπεδο ρητορικής». Εμείς θα το πούμε, είναι θέατρο. Θέατρο σκηνοθετημένο για τα δελτία ειδήσεων, πληρωμένο από τον φορολογούμενο, και επικίνδυνο για την εθνική ασφάλεια, γιατί καλλιεργεί ψευδείς εντυπώσεις ετοιμότητας.

O  Υπουργός Εθνικής Άμυνας πρέπει να απαντήσει δημόσια στα εξής. 

• Βασίζονται τα drones που παρουσίασε στο 306 ΕΒΤ σε εμπορικό σκελετό iFlight AOS HS5 ή κάποιο παράγωγό του; 
• Ποιο είναι το ποσοστό εγχωρίως κατασκευασμένων εξαρτημάτων σε κάθε μονάδα; 
• Ποιο είναι το κόστος ανά μονάδα και ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος; 
• Ποιες εταιρείες προμηθεύουν εξαρτήματα, μέσω ποιων διαδικασιών, και σε ποιες τιμές; 
• Ποιο είναι το σχέδιο αντιμετώπισης πιθανής διακοπής προμήθειας κινεζικών εξαρτημάτων; 
• Πώς ακριβώς 4.000 drones ετησίως αντισταθμίζουν ένα εκατομμύριο τουρκικά, κατά τη δική του παραδοχή;