ΤΡΑΜΠ: Η ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ «ΜΗΧΑΝΗ» ΠΛΟΥΤΟΥ – 2,2 ΔΙΣ. ΔΟΛΑΡΙΑ ΕΣΟΔΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΧΡΟΝΟ, 1,4 ΔΙΣ. ΑΠΟ CRYPTO ΚΑΙ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟN TRUMP – ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων από νομικούς, ειδικούς σε θέματα δεοντολογίας και Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, οι οποίοι καταγγέλλουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος μετατρέπει την πολιτική εξουσία σε εργαλείο επιχειρηματικής ενίσχυσης. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι επικριτές του, τα έσοδά του το 2025 ανήλθαν σε 2,2 δισ. δολάρια, κυρίως μέσω κρυπτονομισμάτων, της Truth Social και άλλων συμφωνιών.
Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του ο Guardian, ο Τραμπ πέρυσι αποκόμισε τουλάχιστον 1,4 δισ. δολάρια από τις επιχειρήσεις του στον τομέα των κρυπτονομισμάτων, σύμφωνα με τα έντυπα δημοσιοποίησης οικονομικών στοιχείων που υπέβαλε τον Ιούνιο. Στον αντίποδα, σχεδόν ένα εκατομμύριο επενδυτές που τοποθετήθηκαν στο εγχείρημα κρυπτονομισμάτων του Τραμπ είδαν κεφάλαια ύψους 3,8 δισ. δολαρίων να εξανεμίζονται λόγω της ραγδαίας πτώσης των ευμετάβλητων αυτών τίτλων.
Αξιοποιώντας περαιτέρω την προεδρία του αυτό το καλοκαίρι, η επιχείρηση κοινωνικών μέσων «Truth Social» του Τραμπ προωθεί ένα νέο σχέδιο που προσφέρει σε πλούσιους αγοραστές ειδική πρόωρη πρόσβαση στις αναρτήσεις του έναντι αμοιβής 100.000 δολαρίων το μήνα, κάτι που, σύμφωνα με κορυφαίους Δημοκρατικούς και ομάδες δημόσιου συμφέροντος, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων και διαφθοράς.
Ο Μαρκ Γουόρνερ, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Βιρτζίνια, έστειλε τον Ιούλιο επιστολή σε έξι μεγάλες χρηματοοικονομικές ενώσεις της Γουόλ Στριτ, προτρέποντάς τις να απορρίψουν το νέο προϊόν της Truth Social, το λεγόμενο «Truth API», το οποίο θα πλούτιζε τον Τραμπ, παρέχοντας σε μεγάλους επενδυτές πρόωρη πρόσβαση στις αναρτήσεις του. Στην επιστολή του, ο Γουόρνερ τις προέτρεψε να «μην νομιμοποιήσουν μια ρύθμιση που πωλεί προνομιακή πρόσβαση σε προεδρικές ανακοινώσεις που επηρεάζουν τις αγορές, ειδικά για το προσωπικό οικονομικό όφελος του προέδρου».
Η υπόθεση IRS: Η συμφωνία με την Εφορία που προκαλεί νέα ερωτήματα
Σε ένα άλλο μέτωπο εμπορικής αξιοποίησης, οι επικριτές εξέφρασαν ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ αξιοποίησε το υπουργείο Δικαιοσύνης του για να συνάψει μια δυνητικά κερδοφόρα και αμφιλεγόμενη συμφωνία, με σκοπό τον διακανονισμό μιας αγωγής ύψους 10 δισ. δολαρίων που είχε ασκήσει ο ίδιος εναντίον της Εφορίας (IRS) σχετικά με τη διαρροή των φορολογικών του δηλώσεων. Η συμφωνία αυτή παρέχει σε αυτόν και την οικογένειά του ασυλία από ελέγχους της Εφορίας για προηγούμενες φορολογικές δηλώσεις και θα μπορούσε να του εξοικονομήσει 100 εκατ. δολάρια.
Ξένα κεφάλαια, δώρα και επιχειρηματικές σχέσεις
Ομοίως, ορισμένοι αναλυτές εκφράζουν ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ παρακάμπτει την συνταγματική απαγόρευση των ξένων αποδοχών, αποδεχόμενος ένα αεροσκάφος αξίας 400 εκατομμυρίων δολαρίων ως δώρο από το Κατάρ, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο άλλοι πλούσιοι αλλοδαποί έχουν υποστηρίξει ορισμένες συμφωνίες της οικογένειας Τραμπ για ξενοδοχεία και γήπεδα γκολφ στο εξωτερικό.
Πέρα από τον προσωπικό του πλουτισμό, η εμπορευματοποίηση του αξιώματός του και ο συναλλακτικός τρόπος διακυβέρνησης του Τραμπ έχουν αποδειχθεί επικερδείς για τους γιους του, ορισμένους κορυφαίους συμβούλους του, δισεκατομμυριούχους φίλους του, μεγάλους δωρητές και άλλους συμμάχους του, αναφέρουν οι επικριτές.
Μια δημοσκόπηση του CNN στα τέλη Ιουλίου ενίσχυσε τις επικρίσεις για την εκμετάλλευση της δεύτερης θητείας του Τραμπ προς όφελός του: η δημοσκόπηση αποκάλυψε ότι το 66% των περίπου 1.225 ερωτηθέντων δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν θέτει το καλό της χώρας πάνω από το προσωπικό του κέρδος, ενώ μόνο το 34% δήλωσε ότι το κάνει.
Οι ειδικοί μιλούν για πρωτοφανές προηγούμενο
Πρώην ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι, ιστορικοί και άλλοι ειδικοί έχουν εκφράσει ανησυχίες για «διαφθορά» και έχουν επισημάνει άλλα προειδοποιητικά σημάδια, καθώς ο Τραμπ έχει εκμεταλλευτεί οικονομικά την προεδρία του για προσωπικό όφελος με τρόπους που ξεπερνούν κατά πολύ ό,τι έχει κάνει οποιοσδήποτε άλλος πρόεδρος κατά τη διάρκεια της θητείας του.
«Ο Τραμπ βρήκε έναν τρόπο να εκμεταλλευτεί οικονομικά την προεδρία, την πολιτική εξουσία και τη δημόσια πολιτική με τρόπους που κανένας άλλος πρόεδρος δεν έχει καταφέρει», δήλωσε ο ιστορικός του Πρίνστον Τζούλιαν Ζελίζερ στην εφημερίδα Guardian. «Κατά την πρώτη θητεία του, δημιούργησε ένα ελάχιστα αποτελεσματικό διαχωριστικό φράγμα μεταξύ των επιχειρήσεών του και της πολιτικής. Κατά τη δεύτερη θητεία, δεν έθεσε κανένα διαχωριστικό φράγμα και κατέστρεψε όλα τα προστατευτικά μέτρα που υπήρχαν.
«Το προηγούμενο αυτό είναι γενικά επικίνδυνο, καθώς οδεύουμε προς μια εποχή ουσιαστικά χωρίς ρυθμίσεις, όπου θα υπάρχουν ατελείωτες ευκαιρίες για διαφθορά».
Πρώην εκλογικοί αξιωματούχοι συμφωνούν ότι ο Τραμπ εκμεταλλεύεται οικονομικά την προεδρία του σε πρωτοφανές επίπεδο.
«Ο Τραμπ έχει απορρίψει ανοιχτά τους περιορισμούς σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων του Προέδρου και χρησιμοποιεί τις εξουσίες της Προεδρίας, τόσο τις πραγματικές όσο και τις φανταστικές, για να ωφελήσει οικονομικά τα επιχειρηματικά συμφέροντα του ίδιου και της οικογένειάς του σε πρωτοφανές επίπεδο», δήλωσε ο Λάρι Νόουμπλ, πρώην γενικός νομικός σύμβουλος της Ομοσπονδιακής Εκλογικής Επιτροπής, ο οποίος σήμερα διδάσκει νομικά στο American University. «Μόνο κατά το πρώτο έτος της θητείας του, δήλωσε ότι οι επιχειρηματικές του συμμετοχές απέφεραν κέρδη άνω των 2 δισ. δολαρίων.»
Ο Νόουμπλ πρόσθεσε: «Αν και η δεύτερη θητεία του Τραμπ δεν έχει ακόμη συμπληρώσει ούτε το μισό της διάρκειάς της, ήδη μοιάζει να είναι η πιο ανοιχτά διεφθαρμένη κυβέρνηση στην ιστορία μας».
«Είτε είσαι ξένη χώρα, εταιρεία ή ιδιώτης που θέλει η κυβέρνηση να εγκρίνει μια επιχειρηματική συμφωνία, να σταματήσει μια έρευνα ή απλώς να σου φερθεί φιλικά όταν χρειάζεσαι μια χάρη, το μήνυμα είναι ότι αυτή είναι μια κυβέρνηση όπου “πληρώνεις για να παίξεις”».
Άλλοι νομικοί εμπειρογνώμονες διατυπώνουν εξίσου έντονες κριτικές.
«Πιστεύω ότι η μεγαλύτερη ανησυχία δεν είναι απλώς το γεγονός ότι ο πρόεδρος κερδίζει χρήματα από το αξίωμά του, αλλά η πιθανότητα διαφθοράς», δήλωσε η Μπάρμπαρα ΜακΚουέιντ, πρώην ομοσπονδιακή εισαγγελέας για την ανατολική περιοχή του Μίσιγκαν, η οποία σήμερα διδάσκει στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.
«Ο διακανονισμός της αγωγής του Τραμπ κατά της Εφορίας (IRS) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ιδιοτελούς συναλλαγής. Ο δικαστής που ανέλαβε την υπόθεση διαπίστωσε αργότερα ότι, επειδή ο Τραμπ έλεγχε και τις δύο πλευρές της υπόθεσης, δεν υπήρχε αντιπαράθεση μεταξύ των μερών που θα παρείχε στο δικαστήριο δικαιοδοσία. Αντίθετα, ο Τραμπ χρησιμοποίησε το δικαστήριο για να νομιμοποιήσει αυτό που ουσιαστικά ήταν ένα δώρο προς τον ίδιο εις βάρος των φορολογουμένων.»
Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ έχει απορρίψει τις ανησυχίες σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων, καυχώμενος στη «New York Times» τον Ιανουάριο ότι έχει μια «πολύ έντιμη οικογένεια» και ότι δεν είχε πάρει ποτέ τον προεδρικό του μισθό.
Σε αντίθεση όμως με τους προηγούμενους προέδρους, ο Τραμπ αρνήθηκε να τοποθετήσει τα περιουσιακά του στοιχεία σε ένα εντελώς «τυφλό» καταπίστευμα ή να αποχωρήσει από τις επιχειρήσεις του, παρόλο που εμπειρογνώμονες σε θέματα δεοντολογίας τον έχουν παροτρύνει να το πράξει.
Η χαλάρωση της εποπτείας στον χώρο των crypto
Παρά τις διαμαρτυρίες του Τραμπ, τα κέρδη του από τα κρυπτονομίσματα το 2025 είναι εντυπωσιακά – ειδικά σε αντίθεση με τις πενιχρές αποδόσεις για πολλούς επενδυτές και δεδομένων των προειδοποιήσεων του Τραμπ το 2021 ότι τα κρυπτονομίσματα ήταν «απάτη» και «καταστροφή που περιμένει να συμβεί». Η ένθερμη υποστήριξη του Τραμπ προς τα κρυπτονομίσματα ήρθε αφού ο κλάδος επένδυσε εκατομμύρια δολάρια στην προεκλογική του εκστρατεία του 2024, και ο ίδιος δεσμεύτηκε να μετατρέψει τις ΗΠΑ σε «την παγκόσμια πρωτεύουσα των κρυπτονομισμάτων» με λιγότερη ρύθμιση.
Για παράδειγμα, η επιχείρηση κρυπτονομισμάτων World Liberty Financial, την οποία ο Τραμπ και οι γιοι του ίδρυσαν το φθινόπωρο του 2024 μαζί με την οικογένεια του Στιβ Γουίτκοφ – ο οποίος είναι πλέον ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ στη Μέση Ανατολή – απέφερε 799 εκατομμύρια δολάρια στον Τραμπ το 2025, σύμφωνα με δημόσια έγγραφα.
Και πέρυσι, ο Τραμπ κέρδισε άλλα 636 εκατ. δολάρια από το πρωτότυπο memecoin του, το $Trump, το οποίο ο Τραμπ άρχισε να προωθεί λίγες μόνο ημέρες πριν την ορκωμοσία του το 2025.
Οι δημοκρατικοί γερουσιαστές Ελίζαμπεθ Γουόρεν από τη Μασαχουσέτη και Άνταμ Σιφ από την Καλιφόρνια έστειλαν φέτος μια αυστηρή επιστολή προς την εταιρεία μάρκετινγκ «Fight Fight Fight», η οποία είναι σύμμαχος του Τραμπ, καθώς ο Τραμπ ετοιμαζόταν να διοργανώσει τον Απρίλιο μια εκδήλωση για τους αγοραστές του $Trump στο Mar-a-Lago, παρόμοια με εκείνη που είχε διοργανώσει πέρυσι στο γκολφ κλαμπ του στη Βιρτζίνια.
«Έχουμε εκφράσει στο παρελθόν τις ανησυχίες μας σχετικά με την προθυμία του Προέδρου Τραμπ να χρησιμοποιήσει την προεδρία για προσωπικό κέρδος», σημείωσαν οι νομοθέτες στην επιστολή τους προς την εταιρεία μάρκετινγκ του $Trump.
Στην επιστολή τονιζόταν ότι «δεν έχουν ωφεληθεί όλοι οι κάτοχοι του $TRUMP από την επένδυσή τους» και αναφερόταν μια έκθεση του κλάδου του Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την οποία το $TRUMP – καθώς και το «meme coin» της Πρώτης Κυρίας, το $MELANIA – «εξάλειψε περίπου 4,3 δισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσία ιδιωτών τους τελευταίους μήνες, με 2 εκατομμύρια κατόχους να βρίσκονται επί του παρόντος σε ζημία». Σε έντονη αντίθεση, η ίδια έκθεση διαπίστωσε ότι 45 άλλα πορτοφόλια κρυπτονομισμάτων που ήταν από τους πρώτους κατόχους των νομισμάτων $Trump είχαν αποκομίσει κέρδη περίπου 1,2 δισ. δολαρίων.
Αφού η εκδήλωση του Τραμπ για τα «memecoin» το 2025 προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων και κατηγορίες για διαφθορά, η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λίβιτ δήλωσε ότι ο Τραμπ «τηρεί όλους τους νόμους περί σύγκρουσης συμφερόντων που ισχύουν για τον πρόεδρο».
Ωστόσο, νομικοί κριτικοί και εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι η εμπορευματοποίηση της προεδρίας του Τραμπ από τον ίδιο έχει παραμελήσει τις ανησυχίες για σύγκρουση συμφερόντων, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές του έχουν χαλαρώσει την εποπτεία και ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει το αξίωμά του για να ανταμείψει μια σειρά πλούσιων συμμάχων στον τομέα των κρυπτονομισμάτων και σε άλλους τομείς.
Ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Cornell, Έσγουαρ Πρασάντ, αποδίδει την ευθύνη για ορισμένα από τα σκάνδαλα και τα νομικά προβλήματα που έχουν πλήξει τον κλάδο των κρυπτονομισμάτων στη ρυθμιστική χαλαρότητα της κυβέρνησης Τραμπ.
«Η κυβέρνηση Τραμπ έχει σαφώς μετατοπίσει τις προτεραιότητες και την εστίαση του ρυθμιστικού μηχανισμού της κυβέρνησης, ώστε να παραβλέπει κάθε είδους παραβάσεις του κλάδου των κρυπτονομισμάτων, ωφελώντας έτσι άμεσα τα οικονομικά συμφέροντα της οικογένειας Τραμπ», δήλωσε ο Πρασάντ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, σύμφωνα με τους επικριτές, αποτελεί η αδύναμη εποπτεία της Binance, της μεγαλύτερης πλατφόρμας ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, η οποία έχει ωφελήσει την εταιρεία World Liberty Financial του Τραμπ.
Η WLF κλήθηκε να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε μια επένδυση ύψους 2 δισ. δολαρίων που πραγματοποίησε το χρηματοοικονομικό ταμείο MGX του Αμπού Ντάμπι — το οποίο υποστηρίζεται από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — στην Binance. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το ταμείο του Αμπού Ντάμπι αγόρασε 2 δισ. δολάρια από ένα σταθερό νόμισμα (stablecoin) της WLF, με την ονομασία USD1, προκειμένου να επενδύσει στην Binance. Τα σταθερά νομίσματα αποτελούν έναν δημοφιλή τύπο κρυπτονομισμάτων που συχνά συνδέονται με το δολάριο.
Η συμφωνία με την WLF συνήφθη αφού η Binance, το 2023, ομολόγησε την ενοχή της για παραβίαση των αμερικανικών νόμων περί νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και για άλλες παραβάσεις, και το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DOJ) της επέβαλε πρόστιμο ύψους 4,3 δισ. δολαρίων.
Επιπλέον, ο πρώην διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της Binance, Changpeng Zhao, ομολόγησε την ενοχή του στις ΗΠΑ για παραβίαση του Νόμου περί Τραπεζικού Απορρήτου και για την αποτυχία να διατηρήσει ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Ο Zhao, ο οποίος εξακολουθεί να κατέχει το 90% της Binance, εξέτισε ποινή φυλάκισης τεσσάρων μηνών το 2024 και πέρυσι έλαβε χάρη από τον Trump. Παρά τις δεσμεύσεις της Binance για την καταπολέμηση του εγκλήματος, εσωτερικοί ερευνητές διαπίστωσαν πέρυσι ότι περίπου 1,7 δισ. δολάρια σε κρυπτονομίσματα φέρεται να μεταφέρθηκαν μέσω της Binance σε ιρανικές οντότητες που συνδέονται με την τρομοκρατία.
Ομοίως, ομάδες εποπτείας ασκούν έντονη κριτική στην προσφορά της «Truth Social» να πουλάει στη Wall Street προνομιακή πρόσβαση στις αναρτήσεις του Τραμπ στο «Truth Social» έναντι 100.000 δολαρίων το μήνα.
Οι Δημοκρατικοί ζητούν νέους κανόνες και συνέπειες
«Η χρήση της προεδρίας για τη διοχέτευση μη δημόσιων πληροφοριών προς τους μεγάλους θεσμικούς πελάτες της εταιρείας μέσων ενημέρωσης του, με σκοπό το κέρδος, δεν είναι απλώς η πιο πρόσφατη πράξη του Τραμπ στον τομέα των συναλλαγών προς όφελός του», δήλωσε η Βιρτζίνια Κάντερ, επικεφαλής νομική σύμβουλος για θέματα δεοντολογίας και καταπολέμησης της διαφθοράς στην οργάνωση «Democracy Defenders Action».
«Πρόκειται για μια σημαντική κλιμάκωση της εκμετάλλευσης και της εμπορικής αξιοποίησης της προεδρίας προς όφελός του. Η παροχή πρόσβασης υψηλής ταχύτητας στην Trump Media σε επίσημες μη δημόσιες πληροφορίες αποτελεί ένα βήμα προς την κανονικοποίηση της εκμετάλλευσης εμπιστευτικών πληροφοριών και της δημόσιας διαφθοράς, αγνοώντας τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει στους απλούς επενδυτές, οι οποίοι δεν θα έχουν την ίδια πρόσβαση με τους πλούσιους θεσμικούς πελάτες του.»
Ο Κάντερ πρόσθεσε ότι «ο Τραμπ εξαρτάται όλο και περισσότερο από την προεδρία για να αποκομίσει επιχειρηματικά κέρδη, δεδομένου ότι η εταιρεία μέσων ενημέρωσης του έχει υποστεί ζημίες τα τελευταία τρίμηνα».
Η Trump Media & Technology, η εταιρεία πίσω από την πλατφόρμα Truth Social, ανακοίνωσε στις 10 Αυγούστου ότι υπέστη ζημίες ύψους 238 εκατομμυρίων δολαρίων κατά το τρίμηνο που έληξε τον Ιούνιο, καθώς επεκτάθηκε σε νέους επιχειρηματικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των κρυπτονομισμάτων.
Κορυφαίοι Δημοκρατικοί συμμερίζονται αυτές τις κριτικές.
Σε επιστολή τους προς την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) τον Ιούλιο, οι γερουσιαστές Σιφ και Γουόρεν χαρακτήρισαν τη νέα συμφωνία για το Truth Social «εξωφρενική κατάχρηση του προεδρικού αξιώματος προς προσωπικό όφελος, η οποία υπονομεύει τους απλούς επενδυτές και την ακεραιότητα των αγορών μας, ενώ εμπλουτίζει τη Γουόλ Στριτ και άλλους πλούσιους εμπιστευματοδόχους».
Κοιτώντας προς το μέλλον, ο McQuade ζήτησε «νέους κανόνες και νέες συνέπειες για την προστασία του κοινού από έναν πρόεδρο που είναι πρόθυμος να θέσει το δικό του οικονομικό όφελος πάνω από το δημόσιο συμφέρον».
