ΟΥΔΕΝ ΜΟΙΡΑΙΟΝ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ.... ΟΥΔΕΝ ΤΥΧΑΙΟΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ

 Η φράση:

«Οὐδὲν μοιραῖον ἐκ τῶν προτέρων, οὐδὲν 

τυχαῖον ἐκ τῶν ὑστέρων.»

μπορεί να αποδοθεί ως:

«Τίποτα δεν είναι μοιραίο εκ των

 

προτέρων, τίποτα δεν φαίνεται τυχαίο

 

εκ των υστέρων.»

ή πιο ερμηνευτικά:

«Πριν συμβούν τα γεγονότα, τίποτε

 

δεν είναι προκαθορισμένο· αφού

 

συμβούν, τίποτε δεν μοιάζει τυχαίο.»

Η ρήση εκφράζει μια βαθιά φιλοσοφική ιδέα: 

όταν κοιτάζουμε το μέλλον, οι εξελίξεις είναι 

ανοιχτές και αβέβαιες. Όταν όμως κοιτάζουμε 

προς τα πίσω, τείνουμε να συνδέουμε τα 

γεγονότα μεταξύ τους και να τα θεωρούμε 

αναγκαία ή αναμενόμενα, σαν να μην θα 

μπορούσαν να είχαν συμβεί διαφορετικά.

Θυμίζει την παρατήρηση ότι η ιστορία και η 

ζωή αποκτούν «νόημα» κυρίως εκ των 

υστέρων. 

Έτσι, το πεπρωμένο δεν είναι ορατό 

πριν από τα γεγονότα, ενώ η «τύχη» συχνά 

εξαφανίζεται όταν ανασυνθέτουμε το 

παρελθόν.